Ithilien: Gondor’un Saklı Cenneti

“Böylece, İnsanların bir zamanlar Ithilien dediği o diyarın, yamaçlara tırmanan ormanları ve coşkun dereleriyle o latif memleketin kuzey sınırlarına girdiler.”

İki Kule, “Otlar ve Yahnilik Tavşan Üzerine”

Genel Bilgiler

Okunuşu	Sindarin, [iˈθilien]
Diğer İsimleri	Arnen (S), Pınarlar Diyarı, Gondor‘un Bahçesi
Konumu	Batıda Anduin nehri ile doğuda Ephel Dúath dağları arası
Türü	Bölge / Tımar
Tanımı	Gondor’un latif diyarı
Bölgeleri	Kuzey ve Güney Ithilien
Sakinleri	Ağırlıklı olarak Gondorlular, Ithilien Kolcuları (Dördüncü Çağ’da kısa bir süreliğine Orman Elfleri)
Önemli Olaylar	Minas Ithil‘in Düşüşü, Yüzük Savaşı

---

Coğrafya

Ithilien, Mordor‘a komşu doğu sınırlarında yer alan; yeşili bol, cennet gibi bir Gondor tımarıydı. Tarihinin büyük bir bölümünde Gondor’un en doğudaki eyaleti olarak anıldı. Sınırlarını kuzeyde Emyn Muil, Islakyurt (Ölü Bataklıklar) ve Nindalf; doğuda Ephel Dúath (Gölge Dağları); güneyde Poros nehri; batıda ise ulu Anduin çizerdi.

Bölge, Kuzey ve Güney Ithilien olarak ikiye ayrılırdı. Bu doğal sınırı, asıl adıyla Ithilduin, bilinen adıyla Morgulduin nehri belirlerdi. Osgiliath‘tan doğu dağlarındaki Morgul Vadisi‘ne kadar nehir boyunca uzanan doğu-batı eksenindeki Morgul Yolu da bu sınırı pekiştirirdi. Güney diyarlarından kuzeydeki Kara Kapı‘ya uzanan Harad Yolu, bu rotayı meşhur Dörtyol Ağzı‘nda keserdi.

Anduin’in karşı yakasından Minas Tirith‘i görebilen Emyn Arnen tepeleri Güney Ithilien’deydi. Kuzey Ithilien ise gizli sığınak Henneth Annûn‘a ev sahipliği yapardı. Yasak Havuz‘a dökülen şelalenin ardına gizlenen bu sığınağın suları, Cormallen Kırları‘nı aşıp batıya, Anduin’e karışırdı. Gürül gürül akan dereleri, göletleri ve şelaleleri sayesinde Ithilien sıklıkla Pınarlar Diyarı adıyla anılırdı.

Doğuda Ephel Dúath, kuzeyde ise Emyn Muil bölgeye adeta siper olurdu. Korunaklı ve ılıman bir iklimi vardı. İmbatlara, denizden esen nemli ve sıcak güney rüzgarlarına kucak açardı. Batıda dolunay battığında, bütün diyar göz alıcı, gümüşi bir ışıkla yıkanırdı.

Flora ve Bitki Örtüsü

Gondor’un Bahçesi namıyla bilinen Ithilien, eşsiz bir bitki örtüsüne sahipti. Göze çarpan bitkilerin çoğu asırlar önce Gondor İnsanları tarafından ekilmiş olsa da zamanla yabanileşip doğaya karışmıştı. Bölgede köknar, sedir, selvi gibi reçineli ağaçlardan oluşan küçük ormanlık alanlar; ılgın ve menengiç korulukları; zeytin ve defne ağaçları boy gösterirdi. Gövdeleri devasa pırnallar, dişbudaklar ve ulu meşeler de toprağa kök salmıştı.

Yerde ise fundalar, eğreltiotları, yosunlar ve çalıların yanı sıra ardıç, mersin, kekik ve çeşit çeşit adaçayı yetişirdi. Mercanköşk, maydanoz, sıradan bahçıvanların aklının ucundan bile geçmeyecek şekillere ve kokulara sahip sayısız bitki de cabasıydı. Dahası; diyar baştan başa çayırlar, taşkıran otları, damkorukları, çuhaçiçekleri, anemonlar, fındık ağaçları, çirişotları, zambaklar, yaban gülleri, süsenler, nilüferler, orman asmaları, kırlangıçotları ve dönümlerce uzanan orman sümbülleriyle bezenmişti. Lebethron ve culumalda ağaçları en çok Cormallen Kırları civarında görülürdü. Düşman orduları Ithilien’i defalarca çiğneyip geçmişti. Fakat bunca yıkıma rağmen toprağın doğal güzelliği hiç solmadı; havası her daim taze ve mis kokulu kaldı.

Erken Dönem Tarihi

Gondorlu tarihçilere göre İlk Çağ’da bölgeye varıp Anduin’i ilk geçenler Vahşi Adamlardı (muhtemelen Cair Andros civarında). Kadim kayıtlar, İkinci Çağ’da bölgenin büyük bir kısmı için Arnen adının kullanıldığını fısıldar.

Elendil ve oğulları İkinci Çağ’ın 3320. yılında Gondor’u ve Sürgün Krallıkları‘nı kurduklarında, Anduin’in iki yakasına uzanan başkent Osgiliath’ı inşa ettiler. Şehrin yarısı batıdaki Anórien‘de, diğer yarısı ise doğudaki Ithilien’deydi. Yeni adını, bölgeyi kendi toprakları ilan eden Isildur‘dan almıştı. Isildur, doğu dağlarında Mordor’a gözdağı vermek için kalesi Minas Ithil’i (Ay Kulesi) dikti. Kardeşi Anárion ise nehrin karşısında, Minas Anor‘da (sonradan Minas Tirith) ikamet ediyordu. O dönem Gondor İnsanları Ithilien’i nakış gibi işlediler; derelerin üzerine kemerli köprüler kurdular, kayaları oyarak ufak göletler açtılar ve Dörtyol Ağzı’na ulu bir Kral heykeli diktiler.

Minas Ithil, İkinci Çağ’ın 3429. yılında kısa süreliğine Sauron‘un eline geçse de, Son İttifak‘ın 3441’deki kesin zaferiyle geri alındı. Bu zaferin ardından Mordor göz hapsine alındı. Ithilien’i savunmak için doğuda bir ileri karakol işlevi görecek Cirith Ungol Kulesi inşa edildi. Amaç, Sauron’un geri kalan hizmetkârlarının dönüşünü engellemek ve Ephel Dúath’ın yüksek geçitlerini tutmaktı. İkinci Çağ’ın tamamında ve Üçüncü Çağ’ın başlarında Ithilien, güzelliğinden ve bereketinden hiçbir şey kaybetmedi.

İstilalar ve Akraba Çekişmesi

Üçüncü Çağ’ın 490’ında, Kral Ostoher‘in saltanatı sırasında Doğulular muhtemelen Kuzey Ithilien üzerinden Gondor’a saldırdı. Ancak on yıl kadar sonra Kral’ın oğlu Tarostar onları ezip topraklarından söküp attı.

Akraba Çekişmesi olarak bilinen o karanlık iç savaş döneminde (Ü.Ç. 1432), isyancı Castamir, Kral Eldacar‘ın taht hakkına karşı çıktı. Castamir Osgiliath’ı kuşatıp Ü.Ç. 1437’de şehri ele geçirdi. Askerleri, aralarında Eldacar’ın oğlu Ornendil‘in de bulunduğu pek çok masumu katletti. Osgiliath küle döndü; Yıldızlar Kubbesi yıkıldı ve eşsiz palantíri sonsuza dek kayboldu. Castamir’in zalimliğini unutmayan Ithilien halkı, Eldacar on yıl sonra tahtını geri almak için döndüğünde hiç düşünmeden safına katıldı.

Ü.Ç. 1636’da patlak veren Büyük Veba, Gondor nüfusunu adeta kırdı geçirdi. Mordor üzerindeki denetim zayıfladı; Minas Ithil neredeyse tamamen terk edildi. Salgından en büyük yarayı Osgiliath almıştı; sağ kalanlar soluğu Ithilien’in batısındaki ormanlarda ve vadilerde aldı. Calenardhon‘dan kaçan mülteciler bile o dönemde bu bölgeye sığındı.

Ü.Ç. 1856’daki felaketle sonuçlanan Ovalar Savaşı‘nın ardından, Ithilien’in kuzeyindeki ve Anduin’in doğusundaki Gondor toprakları tamamen boşaltıldı. Ü.Ç. 1899’da yaklaşan bir baskın tehlikesini önceden haber alan Kral Calimehtar, Arabasürücülerini Ithilien dışına çekerek Marhwini‘nin atlılarının da desteğiyle püskürtmeyi başardı.

Ü.Ç. 1944 yılı Ithilien için büyük bir çifte saldırının habercisiydi. Rhûn‘dan gelen Arabasürücüleri, Haradrim ile ittifak kurmuştu. Arabasürücüleri kuzeyden saldırıp Kara Kapı önlerinde Kral Ondoher‘i ezip geçerken, Haradrim orduları Poros’u aşarak Güney Ithilien’e daldı. Güney Ordusu’na komuta eden Gondorlu Yüzbaşı Eärnil, Haradrim’i Poros nehrinin altmış küsur kilometre kuzeyinde darmadağın etti. Geri çekilen Kuzey Ordusu’nu toparlayıp yıldırım hızıyla kuzeye yürüdü ve Arabasürücülerini kamplarında gafil avladı. Kamp Savaşı‘nda ağır bir yenilgiye uğrayan Arabasürücülerinin çoğu Ölü Bataklıklar’a sürüldü; geri kalanlar ise Ithilien’den defedildi.

Terk Ediliş

Nazgûl, sessiz sedasız Mordor’a dönüp Ü.Ç. 2000’de Minas Ithil’i kuşattı. Şehir iki yıl sonra düştüğünde, karanlık büyülerin yuvası haline geldi ve Minas Morgul adını aldı. Morgul Vadisi artık dehşetin kalbiydi. Bölgede kalan üç beş hane de çareyi kaçmakta buldu. Ü.Ç. 2050’de, Kral Eärnur teke tek dövüşmek üzere Nazgûl Efendisi‘nin karşısına çıkmak için Minas Morgul’a at sürdü. Ondan bir daha haber alınamadı. Böylece Vekilharçlar dönemi resmen başlamış oldu.

Dikkatli Barış Dönemi‘nde, Morgul efendileri gizlice kara Urukları ürettiler. Ü.Ç. 2475’te Mordor’dan sel gibi boşalan bu güruh Ithilien’i ezip Osgiliath’ı ele geçirdi. Birinci Vekilharç Denethor‘un oğlu Boromir, Ithilien’i Gondor adına geri aldı ancak ömrünü kısaltacak o melun Morgul yarasını da burada aldı. O günden sonra Osgiliath bir harabe olarak kaderine terk edildi. Kuzey Ithilien’deki geçişleri ve Cair Andros civarındaki sızma girişimlerini gözetlemek için Anórien’deki Amon Dîn müstahkem bir karakol olarak kullanılmaya başlandı.

Vekilharç İkinci Túrin günlerinde, toprakları istila eden Mordor orkları, halkı Anduin’in batısına sürdü; geriye sadece en çetin cevizler kaldı. Ü.Ç. 2885’te Haradrim, Güney Ithilien’e devasa bir güçle saldırdı. Kral Folcwine komutasındaki Rohirrim‘in yardımıyla Gondor, Poros Geçitleri‘nde kesin bir zafer kazandı. Folcwine’in ikiz oğulları Fastred ve Folcred bu savaşta şehit düşerek Güney Ithilien’de, Poros’un kıyılarına defnedildiler. Mezarları Haudh in Gwanur (İkizler Höyüğü) olarak anılır oldu; düşmanlar o höyüğün yanından geçmeye dahi korkar hale geldiler.

Ü.Ç. 2901’e gelindiğinde ardı arkası kesilmeyen Uruk akınları yüzünden Ithilien’de kalan son bir avuç insan da evlerini terk etmek zorunda kaldı. İkinci Túrin, Henneth Annûn gibi yeni inşa edilen gizli sığınaklardan bölgeyi kollayacak kolcular görevlendirdi. Sauron 2951’de dönüşünü açıkça ilan edip, 2954’te Hüküm Dağı alev kusmaya başladığında son kalanlar da kaçtı. Gondor’un merkezini savunmak için Rammas Echor‘un inşası elzem hale gelmişti. Ithilien ise kaderiyle baş başa bırakılarak, bölgenin eski sakinlerinin soyundan gelen ve Anduin’in doğusundaki karakolları savunmaya yeminli Ithilien Kolcuları’na emanet edildi.

Yüzük Savaşı

Yüzük Savaşı, bölgenin kapılarına resmen Ü.Ç. 20 Haziran 3018’de, Nazgûl Efendisi’nin Osgiliath’a saldırmasıyla dayandı. Sauron’un güçleri şehrin Ithilien’de kalan doğu yarısını ele geçirdi. Ancak İkinci Vekilharç Denethor’un oğulları Boromir ve Faramir, Anduin üzerindeki köprüyü yıkarak batı yakasını başarıyla savundular.

Ü.Ç. 3019 yılının Mart başlarında Faramir; aralarında Anborn, Damrod ve Mablung‘un da bulunduğu iki yüz, üç yüz kadar kolcuya komuta etmek üzere Ithilien’e döndü. 7 Mart’ta, Harad Yolu’ndan Mordor’a yürüyen bir Haradrim ordusunu pusuya düşürdüler. Aynı gün Faramir, Yüzük Taşıyıcısı Frodo Baggins ve Samwise Gamgee ile karşılaştı. Hobbitlere Cirith Ungol Merdivenleri‘ne giden yolda, Ithilien’e dek Gollum rehberlik etmişti. O yeşil, cennet gibi topraklara adım attıklarında Frodo ve Sam’in yürekleri ferahlamıştı. Havanın o güzel kokusu onlara Shire‘ın Kuzey Dirhem yaylalarını hatırlattı. Hatta o gün mis gibi bir yahnilik tavşan ziyafeti bile çektiler.

Gece çöktüğünde Faramir, hobbitleri Henneth Annûn sığınağına götürdü. Ertesi sabah, 8 Mart’ta Gollum Yasak Havuz’da balık avlarken yakalandı. Frodo, kolcuların onu paramparça etmesini engellemek için Gollum’u tatlı dille yanına çağırdı. Ancak Gollum feci şekilde ihanete uğradığını hissediyordu. Faramir, hobbitlerin Sauron’un ajanları olmadığına ikna olunca yollarını onlarla ayırdı.

Frodo ve Sam, 9 Mart akşamüstü Morgul Yolu’na vardılar. Ertesi gün doğuya, Dörtyol Ağzı’na saptıklarında, orklar tarafından kirletilmiş o ulu Kral heykeliyle karşılaştılar. Heykelin kafası koparılmış, yerine kızıl bir göz çizilmiş boyalı bir taş konmuştu. Frodo asıl kafanın yerde yattığını fark etti; güneşin huzmeleri taşa vururken, beyaz ve altın sarısı çiçekler taşı bir taç gibi sarmalamıştı. O gece, Nazgûl Efendisi’nin devasa Morgul ordusunu Minas Morgul’dan çıkarışına tanık oldular. Ithilien’i geçen Haradrim alaylarının da katıldığı bu ordu, 12 Mart’ta Anduin geçişini kazandıysa da 15 Mart’taki Pelennor Çayırları Savaşı‘nda hezimete uğradı.

18 Mart’ta Aragorn Batı Ordusu‘na komuta ederek Ithilien’e girdi. Minas Morgul’dan gelebilecek olası bir saldırıya karşı Dörtyol Ağzı’nda artçı okçu birlikleri bıraktı. 21 Mart’ta Mablung’un başını çektiği öncüler, Faramir’in daha önce çarpıştığı noktada bir ork ve Doğulu pususunu açığa çıkardı. Batı Ordusu kolayca oyunu bozdu; düşmana kanatlardan ve arkadan saldırıp onları darmadağın ettikten sonra, 25 Mart’taki Morannon Savaşı‘na katılmak üzere Kara Kapı’ya ilerleyişini sürdürdü.

Yüzük‘ün yokedilişi ve Sauron’un diyarının çöküşünün ardından, Frodo ve Sam kurtarılarak Ithilien’deki Cormallen Kırları’na getirildiler. Burada yaraları sarılan ve 8 Nisan’da Batı Ordusu tarafından onurlandırılan ikili, 1 Mayıs’ta Aragorn’un taç giyme törenine katılmak üzere ayrılana dek dinlenip toparlandılar.

Sonraki Tarihi

Aragorn, Kral Elessar adıyla taç giydikten sonra Ithilien’i bir Gondor prensliği ilan etti. Vekilharç unvanını koruyan Faramir, ilk Ithilien Prensi oldu ve Rohanlı Éowyn ile hayatını birleştirdi. Oğulları Elboron ile birlikte Emyn Arnen tepelerinde bir yuva kurdular. Beregond ise Faramir’in muhafız birliği Ak Bölük‘ün komutanlığına getirildi.

Gondor’un doğudaki en büyük kalesinin Sınır Muhafızı sıfatıyla Faramir’e kaybedilen toprakları ihya etme, kalan orkları ve haydutları temizleme görevi verildi. Minas Morgul yerle bir edildi; Morgul Vadisi’ni kötülükten arındırmak yıllar sürdü. Büyüyen her şeye âşık bir şifacı olmaya yemin eden Éowyn, Ithilien’in güzelliğini geri kazanması için canla başla çalıştı. Dahası Legolas, Kuyutorman‘dan güneye bir grup Orman Elfi getirdi. Bu elfler bölgeye yerleşerek bitkilerle ve ağaçlarla ilgilendiler; Faramir ile Éowyn’in yuvası için eşsiz bahçeler yarattılar. Zamanla Ithilien tamamen iyileşti ve tüm Batıdiyar‘ın en latif ülkesi unvanına yeniden kavuştu. Söylentilere göre, Kral Elessar’ın ölümünün ardından Legolas boz bir gemi inşa ederek, Gimli‘yi de yanına alıp Ithilien’den Batı‘ya yelken açtı.

İsim ve Etimoloji

Ithilien, Sindarin dilinde “Ay Diyarı” veya “Ayın Toprakları” anlamına gelir. Ithil kelimesi “ay” demektir (beyaz veya gümüşi ışıkla parlamak anlamına gelen sil ya da thil kökünden türer). -ien son eki ise ülke veya bölgeler için sıkça kullanılan eklerin bir türevidir (-ian(d), -and, -end ve -ond ile aynı kökenden gelir).

Bu isim, Ay’a veya diyarın iklimine doğrudan atıfta bulunmaz. Aksine, bölge başlarda Isildur’un hakimiyetinde olduğundan, doğrudan onun hanedan mirasını simgeler. Kardeşi Anárion adına kurulan “Güneş Diyarı” Anórien’in tam karşılığıdır.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

➡️ Ithilien neresidir ve kimin kontrolündedir?

Ithilien, Batıda Anduin nehri ile doğuda Ephel Dúath dağları arasında yer alan, Mordor’a komşu bir Gondor tımarıdır. Tarih boyunca öncelikli olarak Gondorlular ve Ithilien Kolcuları tarafından savunulmuş ve korunmuştur.

➡️ Yüzük Savaşı sırasında Ithilien’in önemi nedir?

Yüzük Savaşı’nda Frodo ve Sam, Tek Yüzük’ü yok etme görevleri sırasında Ithilien’den geçmiş; burada Faramir ve Ithilien Kolcuları tarafından bulunup sığınaklara götürülmüşlerdir. Ayrıca Pelennor Çayırları Savaşı ve Morannon Savaşı öncesinde kritik bir askeri geçiş noktası olmuştur.

➡️ Dördüncü Çağ’da Ithilien’e ne oldu?

Kral Elessar (Aragorn) taç giydikten sonra Ithilien’i bir prenslik ilan etmiş ve Faramir’i ilk Ithilien Prensi yapmıştır. Legolas önderliğindeki Orman Elflerinin de bölgeye yerleşmesiyle birlikte topraktaki eski karanlık silinmiş, Gondor’un en güzel bahçesi haline gelerek yeniden canlanmıştır.

---

• YouTube
• Discord

Yüzüklerin Efendisi ile Orta Dünya’dan ilginç bilgileri kaçırmamak için takip etmeyi unutmayın.

Eğer bir Yüzüklerin Efendisi hayranıysanız, Orta Dünya sohbetleri için sizi Discord kanalımıza davet ediyoruz: https://discord.gg/ortadunya